Τι πραγματικά αποφασίζει ο Έφορος

Η νομική βάση είναι ο περί Εταιρειών Νόμος, Κεφ. 113. Δύο σημεία συνθέτουν το μεγαλύτερο μέρος της Διοικητική Απόφασης. Με βάση το άρθρο 18, ο Έφορος απορρίπτει όνομα που κρίνει ανεπιθύμητο. Με βάση το άρθρο 19, μπορεί να απαιτήσει από εταιρεία να εγκαταλείψει όνομα που «προσομοιάζει» υπερβολικά με όνομα ήδη εγγεγραμμένο στο Μητρώο. Ο όρος «ανεπιθύμητο» είναι σκόπιμα ανοικτός: καλύπτει ονόματα που παραπλανούν ως προς την κλίμακα ή τη δραστηριότητα, ονόματα που υπονοούν ψευδώς σχέση με τη Δημοκρατία, τον Πρόεδρο, υπουργείο, τοπική αρχή ή ξένη κυβέρνηση, γενικούς προσδιορισμούς που δεν σας διακρίνουν από οποιονδήποτε άλλο, προσβλητικά ονόματα, καθώς και ονόματα που φέρουν σύμβολα όπως @, % ή €.

Κάθε όνομα εξετάζεται με βάση τα δικά του χαρακτηριστικά και όχι αφηρημένα. Όνομα που παραπέμπει σε κλίμακα, γεωγραφική εμβέλεια ή συγκεκριμένη δραστηριότητα κρίνεται σε σχέση με το αν οι δηλωμένοι σκοποί της εταιρείας και το μετοχικό της κεφάλαιο πράγματι το δικαιολογούν: εταιρεία με περιορισμένο κεφάλαιο και στενούς σκοπούς δεν θα λάβει όνομα που υπονοεί μεγάλη, πολυεθνική ή πλούσια σε πόρους δραστηριότητα. Ο έλεγχος ομοιότητας είναι το κομμάτι που καλύπτει το πιο πάνω εργαλείο, όμως ο Έφορος δεν περιορίζεται στο κυπριακό ευρετήριο. Μπορεί να απορρίψει όνομα για να προστατεύσει ένα διεθνώς γνωστό σήμα που δεν έχει καμία καταχώριση στην Κύπρο, και γι' αυτό ένα όνομα τύπου «Coca-Cola» ή «McDonald's» θα απορριφθεί χωρίς να εμφανίζεται τίποτα παρόμοιο τοπικά. Το πρακτικό δίδαγμα είναι ότι το μητρώο εταιρειών δεν είναι η μόνη βάση δεδομένων που μετρά: η ίδια λέξη μπορεί να είναι ελεύθερη στην Κύπρο και ταυτόχρονα να ανήκει σε κάποιον, ως εμπορικό σήμα, στο μητρώο της ΕΕ μέσω του EUIPO ή σε διεθνή καταχώριση που προσδιορίζει την Κύπρο μέσω του συστήματος της Μαδρίτης του WIPO. Αυτό που εξασφαλίζετε σε αυτό το στάδιο είναι μια προέγκριση. Δεσμεύει το όνομα για έξι μήνες, με δυνατότητα μίας ανανέωσης, και ανοίγει τον δρόμο για την υποβολή· η τελική έγκριση είναι η ίδια η σύσταση της εταιρείας. Η προέγκριση είναι διοικητική έγκριση, όχι κυριότητα επί των λέξεων.

Λέξεις που δεν μπορείτε να χρησιμοποιήσετε χωρίς άδεια

Πάνω από τον έλεγχο ομοιότητας υπάρχει ένα δεύτερο επίπεδο. Ορισμένες λέξεις είναι περιοριστικές επειδή υπονοούν ρυθμιζόμενη δραστηριότητα, μια ιδιότητα που η εταιρεία δεν έχει, ή μια κλίμακα που θα ήταν παραπλανητική. Μπορείτε να τις χρησιμοποιήσετε, αλλά μόνο αφού η αρμόδια αρχή βεβαιώσει ότι δεν φέρει ένσταση, και η συγκατάθεση αυτή πρέπει να κατατεθεί μαζί με την αίτηση ονόματος. Το αγγλικό σύστημα τα παρουσιάζει στην πιο καθαρή δημοσιευμένη μορφή τους, στην καθοδήγηση του Companies House, χωρισμένη σε Παράρτημα Α (λέξεις που χρειάζονται προηγούμενη έγκριση), Παράρτημα Β (λέξεις που υπονοούν σχέση με την κυβέρνηση) και Παράρτημα Γ (λέξεις που προστατεύονται από άλλη νομοθεσία), με έρεισμα τους Κανονισμούς του 2014 για τις Ευαίσθητες Λέξεις. Ο μηχανισμός εκεί εξηγεί πώς λειτουργεί η Κύπρος κατ' ουσίαν: το αρμόδιο σώμα δεν εγκρίνει την εταιρεία σας, εκδίδει δήλωση μη ένστασης που βεβαιώνει ότι η λέξη είναι αποδεκτή στη δική σας περίπτωση.

Η Κύπρος δεν διαθέτει έναν ενιαίο κανονισμό τόσο αναλυτικό όσο τα αγγλικά παραρτήματα, η πρακτική όμως είναι αναγνωρίσιμη από τον ίδιο τον κατάλογο περιορισμών του Εφόρου. Οι όροι «τράπεζα», «πιστωτικό ίδρυμα», «ίδρυμα πληρωμών», «ίδρυμα ηλεκτρονικού χρήματος» και «ανταλλακτήριο συναλλάγματος» απαιτούν τη συγκατάθεση της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου. Οι όροι των επενδυτικών οργανισμών, Ε.Ε.Σ.Κ., Ε.Ε.Μ.Κ., ΟΕΕ, ΟΕΕΠΑΠ και ΚΟΕΕ, απαιτούν άδεια από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς Κύπρου. Η «ασφαλιστική εταιρεία» και η «αντασφαλιστική εταιρεία» πηγαίνουν στον Έφορο Ασφαλίσεων. Το «πανεπιστήμιο», «πολυτεχνείο», «σχολή», «ακαδημία» και «κολέγιο» πηγαίνουν στο Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού. Το «καζίνο» πηγαίνει στο Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, και το «ραδιόφωνο» ή η «τηλεόραση» στην Αρχή Ραδιοτηλεόρασης Κύπρου. Οι καταλήξεις για τις εγγεγραμμένες επαγγελματικές εταιρείες, Ι.Ε.Π.Ε., Ο.Ε.Π.Ε. και Δ.Ε.Π.Ε., είναι δεσμευμένες αντίστοιχα για το Ιατρικό Συμβούλιο, το Οδοντιατρικό Συμβούλιο και τη Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας. Λέξεις που υπονοούν δημόσια ή κρατική σχέση, μεταξύ τους «συνεργατικός», «δημοτικός», «προνομιούχος» και «αναγνωρισμένος», εμπίπτουν στην ευρύτερη διακριτική ευχέρεια του Εφόρου.

Υπάρχει μια διαφορά που αιφνιδιάζει όσους στηρίζονται στην αγγλική καθοδήγηση. Το 2015 το Ηνωμένο Βασίλειο αφαίρεσε αρκετές λέξεις από τον κατάλογό του, οπότε μια βρετανική εταιρεία μπορεί πλέον να χρησιμοποιεί τις λέξεις «International», «European», «Group» ή «Holdings» χωρίς προηγούμενη έγκριση. Η Κύπρος δεν έκανε την ίδια αλλαγή. Οι περιορισμοί του Εφόρου εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τις λέξεις «Εθνικός», «Διεθνής», «Δημοκρατία», «Ευρωπαϊκή Ένωση», «Ευρώπη» και «ευρώ», μαζί με τα αγγλικά αντίστοιχά τους, ως ελεγχόμενες λέξεις, που επιτρέπονται μόνο όπου η εταιρεία μπορεί να αποδείξει ότι δικαιολογούνται. Ο Έφορος αξιολογεί κάθε όνομα με βάση τα δικά του χαρακτηριστικά, και η δικαιολόγηση αυτή εξαρτάται από τους δηλωμένους σκοπούς της εταιρείας και το μετοχικό της κεφάλαιο: λέξη που υπονοεί κλίμακα, εμβέλεια ή συγκεκριμένη δραστηριότητα επιτρέπεται μόνο όπου οι σκοποί και το κεφάλαιο πράγματι την υποστηρίζουν.

Ένα εγκεκριμένο όνομα δεν είναι Brand

Η πιο ακριβή παρανόηση είναι να εκλάβει κανείς την προέγκριση ονόματος ως προστασία. Η Κύπρος τηρεί τρία χωριστά μητρώα, και η έγκριση στο ένα δεν σημαίνει έγκριση στα άλλα. Το όνομα εταιρείας με βάση το Κεφ. 113 είναι το αναγνωριστικό σας δημοσίου δικαίου· σας δίνει μια μοναδική καταχώριση στο μητρώο εταιρειών και τίποτα ευρύτερο. Η εμπορική επωνυμία με βάση τον περί Ομορρύθμων και Ετερορρύθμων Συνεταιρισμών και Εμπορικών Επωνυμιών Νόμο, Κεφ. 116, είναι το «εμπορικό όνομα» που χρησιμοποιείτε όταν δραστηριοποιείστε με κάτι διαφορετικό από την εγγεγραμμένη εταιρική σας επωνυμία, και συνεπάγεται δική της υποχρέωση εγγραφής. Το εμπορικό σήμα, καταχωρισμένο εθνικά στο CyIPO, σε επίπεδο ΕΕ μέσω του EUIPO, ή διεθνώς μέσω του συστήματος της Μαδρίτης, είναι το μόνο από τα τρία που σας δίνει αποκλειστικό δικαίωμα να εμποδίσετε άλλους να χρησιμοποιούν το όνομα στα προϊόντα ή τις υπηρεσίες σας. Το πιο πάνω εργαλείο εξετάζει το μητρώο εταιρειών. Δεν θα σας πει ότι ένα εμπορικό σήμα της ΕΕ, αόρατο σε αυτό το μητρώο, καλύπτει ήδη την επιλεγμένη σας λέξη, και ο δικαιούχος του σήματος μπορεί να στραφεί εναντίον σας ακόμη και αν ο Έφορος προενέκρινε το όνομά σας. Για τη μη καταχωρισμένη φήμη, η Κύπρος εφαρμόζει την αδικοπραξία του passing off του Κοινοδικαίου, τον ίδιο έλεγχο που χρησιμοποιούν τα αγγλικά δικαστήρια, που στηρίζεται στη φήμη και πελατεία, στην παραπλανητική παρουσίαση και στη ζημία. Ένα όνομα μπορεί να είναι διοικητικά καθαρό και να σας εκθέτει σε απαγορευτικό διάταγμα.